Lule
Lula izvorno pripada drugim, arhetipskim vremenima. Stvoriti bogougodni dim, lagano ga ispuhnuti u visinu gdje će kao ljudska poruka dostići animistički raj, zahtijevalo je drugo vrijeme, drugi ritam. Ona danas nosi u sebi sjećanje na njih. Uravnoteženost, smirenost i zrnce meditativnosti nepromijenjene su karakteristike koje ona zahtijeva od pušača lule. Biti u harmoniji s njom, barem djelomično, znači biti u harmoniji sa sobom. Ona nije podatna kao cigareta. Jednom postignut sporazum između pušača i lule traje dugo u vremenu.
Oblici lula
Neki od najčešćih oblika lula su:
Bent Billiard - Najpoznatiji oblik među savinutim lulama i zasigurno prva savinuta lula koju ćete kupiti. Glava lule jednaka je glavi ravnog Billiarda, a vrat lule leži pod kutom od, u prosjeku, 45 stupnjeva u odnosu na glavu lule. Usnik je od sredine lagano savinut prema dolje. Uravnoteženost te lule gotovo je idealna, jer joj je težište (matematički promatrano) niže od grizišta na usniku. Stoga se vrlo lako drži u ustima. Posebno je preporučam onim pušačima koji žele pušiti lulu i pritom nešto raditi (primjerice, čitati knjigu ili loviti u prirodi). Zbog lakoće držanja u ustima naginje stvaranju jačeg kondenzata u glavi i vratu lule.
Billiard – Ovo je uistinu najrašireniji i svakako najzastupljeniji model na tržištu. Glava u obliku cilindra (koja je tek nešto viša od promjera lule) nalazi se pod pravim kutom na vratu lule, koji je u principu jednako dugačak koliko je glava visoka. Ta se lula vrlo lako drži u ruci, a zbog potpuno ravnog vrata i usnika vrlo malo kondenzata ulazi u pušačeva usta. Taj klasični oblik prikladan je za svaku priliku gdje želite, ili smijete, pušiti lulu, za svako doba dana, a što je najvažnije, možete je jednostavno nositi u džepu kaputa bez bojazni da će se luli nešto dogoditi.
Lovat – Vrlo je sličan prethodnom klasičnom obliku i može se donekle smatrati određenom varijacijom oblika Billiard. Razlikuje se od prethodnog oblika nešto užom i višom glavom, dužim vratom i kratkim, spljoštenim usnikom. Stoga je i nešto kraća od modela Billiard. Nikad ne prelazi ukupnu dužinu od 14 centimetara, osim kod tzv. gigantskih modela. U takvim lulama, zbog uže glave, duhan stvara veću temperaturu pa se glava brže zagrijava. Međutim, zbog svoje kratkoće lakše se drži u ustima i manje zamara pušača. Englezima je to najomiljeniji oblik lule, jer oni tvrde da je najbolja ona lula koja ima najviše drveta, a manje kaučuka od kojeg se izrađuje usnik. Kažu da je najbolja za putovanja (pušenje u automobilu, vlaku ili dok je bilo dopušteno – u avionu).
Apple – I taj klasični oblik svojim izgledom podsjeća na Billard, a ako se promatra iz profila, vidljivo je da glava lule podsjeća na bačvicu (trbušasta je), premda joj unutrašnji volumen isti kao kod Billiarda. Vrat lule dugačak je koliko je visoka glava, a usnik može biti nešto duži nego kod lule tipa Billiard. Ako ima spljošteni usnik vrlo dobro odgovara osobama sportskog karaktera.
Canadian – Vrlo elegantna lula koja svojim oblikom podsjeća na Lovat, ali ima duži vrat koji je u presjeku ovalan. Usnik je vrlo kratak, ne duži od šest centimetara. Zbog svoje dužine pušaču osigurava dovoljno hladno pušenje. Međutim, zbog veće mase drveta nego kod ostalih oblika ravnih lula, potrebno je pažljivije čišćenje i održavanje, jer se u vratu lule lakše kondenzira vlaga prilikom pušenja. Zbog svog oblika odgovara mlađim pušačima lula. Naglasio bih da je taj oblik lule, baš zbog dužine vrata i nešto “nježnijih” dimenzija, lomljiviji nego ostali klasični ravni oblici lula. Ovakva lula se ne bi smjela nositi u džepu, ako je to moguće, pribavite si posebnu torbicu za lulu.
Pot – I taj oblik donekle podsjeća na Billiard. Glava pota ima nešto veći promjer (od 35 milimetara naviše), a visina glave i vanjski promjer glave potpuno su jednaki. To je lula za iskusnijeg pušača, jer je, zbog veće površine duhana koji se mora pripaliti, duhanski dim topliji, a prilikom povlačenja duhana u ustima se osjeća malo kiselkastiji okus. Pripaljivanje duhana na ovoj luli je malo teže izvedivo, baš zbog veće površine duhana u glavi lule. Pušenje iz ovog oblika lule uzrokuje mnogo više duhanskog dima nego kod ostalih oblika lula, pa preporučam da takvu lulu pušite izvan zatvorenih prostorija, kako bi se prilikom povlačenja dima uvuklo i nešto svježeg zraka. Posebnu pažnju prilikom pušenja na takvom obliku treba posvetiti žaru, jer je zbog velike površine koja izgara prilikom povlačenja dima može dogoditi da duhan počne sagorijevati samo u sredini, a ne i uz stijenke glave lule. Time se gubi užitak pušenja i lula se lako gasi.
Bulldog – Linija tog klasičnog modela djeluje vrlo uravnoteženo, elegantno i teško. Po obliku razlikuje se od svih prethodno opisanih. Glava lule nešto je sužena prema vrhu, izduženog je bačvastog oblika, a na gornjoj trećini glave, prije sužavanja, urezan je tanak ukrasni kanal. Kada bi iz bokocrta gledali lulu vidjeli biste da joj je vrat romboidnog oblika, a na nj se nastavlja, također romboidni, spljošteni usnik. Preporučam je početnicima.
Dublin – Vrlo izdužen i elegantan oblik s malo naprijed nagnutom glavom u obliku zvona. Unutrašnji otvor glave u kojoj sagorijeva duhan razlikuje se od otvora drugih lula po tome što se konuusno sužava prema dnu otvora. Zbog toga se taj oblik češće pregrijava od ostalih, a i stvaranje kondenzata je jače. Ne preporučam je početnicima, iako taj elegantni model privlači mnoge poglede pušača lula, koji ga uvrštavaju u svoje kolekcije.
Rhodesian – Savinuta lula sportske siluete. Ima mnogo sličnih s modelom Bulldog. Vrlo se ugodno drži u ustima, a često se može vidjeti da taj model puše lulaši koji se bave planinarenjem. Ne bih je preporučio početnicima jer se nešto teže kontrolira sagorijevanje duhana.
Woodstock – Lula naročitog oblika, duga i elegantna, koja vrlo dobro “stoji” lovcima i jahačima. Glava ima oblik kao kod modela Dublin, ali zbog zavijenosti usnika optički je još više nagnuta prema naprijed. To stvara poteškoće u pripaljivanju duhana u kontroli sagorijevanja, jer se, zbog nagnutosti glave prema naprijed, ne vidi površina duhana u glavi lule. Iz tih razloga ne preporučam je početnicima.
Oval – Svakako najmanje poznat klasični oblik ravne lule. Poput pota, ima relativno velik unutrašnji promjer glave, no glava tog modela niža je od glave pota. Zbog toga je pripaljivanje duhana i pušenje na tom obliku otežano. Žar duhana koncentrira se u središtu glave pa tako ne sagorijeva duhan uz stijenke. Time je kontrola žara za vrijeme pušenja vrlo otežana, pa se taj model preporučuje samo vrlo iskusnijim pušačima lula.
K. Kurilj
Autopsija lule
Može li lula vječno trajati, ili joj je životni vijek, kao i svima nama ipak ograničen?
Odgovor je i jedno, i drugo. Često smo upozoravali početnike da moraju vrlo oprezno postupati sa svojim lulama.
Postepeno ih upušivati, paziti da se lula ne grije previše, odmarati je najmanje 24 sata između pušenja – objašnjeno je nebrojeno puta na našem forumu. No nije uvijek zanimljivo držati se tih nekoliko pravila, tako smo imali slučaj uništene lule već par dana nakon kupovine. Istina je da to nije bila neka vrhunska skupa lula, šteta nije bila prevelika. No prema svakoj se luli treba odnositi kao da je jedina na svijetu. Lula je alatka, ali ipak posebna alatka!
Da se prema lulama treba odnositi s posebnim strahopoštovanjem pokazati ću vam u daljem tekstu.
Predstavljam vam dvije lule, jednu prema kojoj se postupalo na najgori mogući način, te je nakon godine dana bila potpuno uništena, i drugu koja je pušena preko petnaest godina uz pridržavanje tih par osnovnih pravila.
Lula pušena godinu dana uz nepridržavanje osnovnih pravila
Lula pravilno pušena preko petnaest godina
Na pravilno pušenoj luli vidi se da su stjenke potpuno čiste i bez “opekotina”, dok na zlostavljanoj luli vidimo duboke opekotine i spaljene stjenke, što neminovno dovodi do uništenja.
Ni lula koja ima formiran cake nije u potpunosti zaštićena od pregrijavanja (posebno skrećem pozornost na sam postupak paljenja, sve iznad tri sekunde direktnog plamena je previše), i viška vlage koja je jedna od nuspojava prebrzog pušenja.
Dakle, ako želite da lula traje kroz generacije pravilno je njegujte i održavajte!
Quidquid agis, prudenter agas et respice finem!
K. Kurilj
Vodić za datiraje Peterson lula
Istorija Irske je bogata i u njoj ima mnogo toga čime čovek može da se ponosi:, u njoj se prepliću sukobi, porodične, rasne I religijske tradicije. Nijedna druga zemlja se ne može ni porediti sa njom u ovome. Ali prvih nekoliko milenijuma irske istorije nemaju nikakav značaj za ovaj vodič kroz datiranje. Ako zelite da pročitate nesto vise o istoriji irske, toplo vam preporučujem “Priču o irskoj rasi” koja daje veoma zanimljiv, I, koliko mi to mozemo da primetimo, veoma tačan pregled njihove istorije. Preplitanje istorije I teme ovoga članka pocelo je 1865. godine kada je Čarls Piterson (Charles Peterson) otvorio mali dućan za duvane u Dablinu. Kasnije, 1875. godine, Čarls Peterson je braci Kapp, Fridrihu I Hajnrihu, predstavio novi dizajn lula I ovim činom je otpočelo dugotrajno partnerstvo Kapp and Peterson. Ove lule “novog dizajna” su sada čuvene Petersonove system lule. Do 1890. godine Kapp and Peterson su postali vodeći proizvodjaci lula I duvana u Irskoj sa sve većim brojem poklonika u Britaniji I Americi. Godine 1898 pojavio se još jedan od Petersonovih čuvenih izuma –usnik sa P-lipom, takođe poznat i kao Stekov usnik. Tako ćemo zarad ovog članka, proučavati samo za ovaj članak relevantni deo irske istorije-od šeste-sedme decenije XIX veka pa do danas.
Pre nego što počnemo sa ovim vodičem kroz datiranje Petersonki, moramo napomenuti da su braca Kapp pravili lule još pedesetih godina XIX veka i to u više oblika koje sada isključivo povezujemo sa Peterson lulama – razlog tome je što su oni pronalaske Čarlsa Petersona prosto upotrebili na oblicima lula koje su vec uveliko pravili. Od svog osnivanja cilj firme “Kapp & Peterson“ je bio da naprave lulu koja se dobro puši a koju će svaki običan čovek koji je zaposlen moći sebi da priušti – i mi čvrsto verujemo da im je ovo pošlo za rukom.
Pojašnjenje naslova
Nekonstantnosti u Petersonovim proizvođačkim procesima nam ne dozvoljavaju da napravimo tačan vodič kroz datiranje-zato je ovo i vodic zasnovan samo na osnovnim principima. Npr. Peterson, kada je izbacio nove žigove o poreklu lule, nije prestao da koristi stare – tako da se žigovi preplicu kroz različite periode (nisu karakteristični samo za jedan) jer je to – da li će biti upotrebljen jedan ili drugi, nekada zavisilo samo od toga koji od ta dva žiga ce majstor koji je radio na luli prvi uzeti u ruku. Neke od lula iz Serlok Holms kolekcije iz osamdesetih godina XX veka imaju tzv. Pre-Republic žigove, kao i neke od lula koje su proizvedene 2000. godine. Kakogod, nema previše ovakvih, pogrešno označenih lula.
Natpis na glavi lule
Tokom godina kada su Kapp I Peterson sarađivali, Irska je pretrpela nekoliko promena u nazivu države i te promene se ogledaju i na Peterson lulama iz ovog perioda. Ako poznajemo ove promene, Peterson lule možemo grubo razvrstati u pet kategorija:
1) ”Patent era”- period koji je otpočeo kada i saradnja “Kapp i Peterson“ i zavrsio se isticanjem statusa pronalaska (od 1875. godine do 1910. godine). Ali, zarad nekih naših razloga, mi ćemo računati da je ovaj prvi period poceo 1875. godine ali da se zavrsio 1922. godine. Peterson lule izrađene tokom najvećeg dela ovog perioda nemaju na sebi (COM žig) – žig koji označava zemlju porekla proizvodjača. Ipak, krajem ovog perioda, otprilike oko 1915-1916. godine, Peterson je počeo da stavlja natpis “Made in Ireland“ na lule u pravougaonom formatu.
2) Irska slobodna republika je formirana 15. 01.1922. godine. To znači da je sledeće doba (era) – doba slobodne republike i ono će trajati od 1922. godine do 1937. godine. Peterson je ovu promenu ispratio novim žigom “Irska slobodna republika” sa jedne ili sa obe strane, paralelno ili normalno na središnju osu glave lule i izuzetno blizu usniku.
3) EIRE (Irska) je formirana 23.12.1937. godine. Tako da era lula napravljenih u vreme EIRE traje grubo od 1938. godine do 1940 – 1941. (?) godine. Peterson je u ovom periodu označavao lule sa natpisom “Made In EIRE“. “Made“ je činilo gornju polovinu kruga, “EIRE“ donju, a “in“ je stajalo u sredini. Posle su prešli na natpis “Made in Ireland” i koristili ga u gorepomenutom kružnom obliku do 1945-1947. (?) godine, a još kasnije su ovaj natpis stavljali ravno u jednom ili dva reda.
4) Doba Republike (Republic Era) počinje formiranjem irske republike 17.04.1949. i traje do danas. Od 1949. godine do danas natpis na Peterson lulama je “Made in the republic of Ireland” – ispisano u pravougaonoom formatu, najčešće u tri reda, ali je korišćena i forma sa dva reda u kojoj je reč republika bila skraćena, mada ima i natpisa u dva reda u kojima ova reč nije skraćena.
5) Peterson lule napravljene u Britaniji obuhvataju zapravo dva perioda koja smo već naveli – period pre formiranja republike i period republike. Godine 1895. Peterson je otvorio radnju u Londonu koja je funkcionisala sve do kasnih pedesetih, odnosno ranih šezdesetih godina dvadesetoga veka. Da bismo pojednostavli stvari računacemo da je “englesko doba” (Peterson lula) trajalo od 1895. godine do 1959. godine. Natpisi (zigovi) koje je Peterson koristio u Londonu I koje smo videli su:
Made in England u kružnom obliku
Made in Londnon
Made in London England
Simply, London England
Great Britain
Iako postoje još neki natpisi koji su korišćeni, ovi gore pobrojani vam daju neku opštu sliku. Verujemo da je najraniji od ovih natpisa “Made in England” u pravougaonom obliku, pošto je otprilike u isto vreme Peterson koristio natpis “Made in Ireland” u pravougaonom obliku na lulama koje je pravio u Irskoj. Na osnovu istog šablona mozemo zaključiti da je natpis “Made in England” u obliku kruga korišćen u isto vreme kada je korišćen i kružni natpis “Made in EIRE” i “Made in Ireland”
Kao što vidite ovo je prilično precizna podela. Ali, moramo napomenuti da je bilo i određenih odstupanja u ovom metodu obeležavanja lula – Peterson nikada nije bio preterano angažovan na uklanjanju starih žigova iz radionica tako da ima I preklapanja (pojavljivanja nekih starih žigova – natpisa) u novijim periodima.
Objašnjenje za znakove pitanja kod godina: tokom II sv. rata bilo je iz očiglednih razloga veoma teško doći do vresa tako da niko sa sigurnošću ne moze da tvrdi kada je (koje godne) i koliko lula Peterson napravio tokom ovih ratnih godina. Teško je odgonetnuti zašto je sa natpisa “Made in EIRE” prešao na natpis “Made in Ireland” tokom ovog perioda kada je zvanično zemlja jos uvek bila EIRE sve do 1949. godine. Zanimljiv je podatak da je tokom rata, usled nedostatka vresa, Peterson pravio lule od gline i morte – močvarnog hrasta [Bog Oak], iako su proizvodnju lula od gline prekinuli još tokom prvog perioda (Patent era) a proizvodnju( Bog oak lula) – lula od morte jos tokom ranih tridesetih.
Natpis “Made in Ireland” pravougaonog oblika može da predstavlja sledeći problem u datiranju Peterson lula zato što je ovaj naziv korišćen i krajem I perioda i u kasnim četrdesetim godinama XX veka.. Tako da kao pomoć u datiranju moramo koristiti i stil slova koje je Peterson koristio na svojim lulama. Od početka “Patent ere” pa sve negde do ranih tridesetih godina XX veka Peterson je koristio slovo P “staroga stila” – sa savijenim krajevima.
Od tog perioda pa sve do danas Peterson koristi uobičajeniji oblik slova P. Tokom sedamdesetih godina Peterson je započeo proizvodnju “komemorativnih’ lula, poznatije kao “ponovljene” ili “retro” lule i ove lule su imale slovo P urađeno starijom tehnikom. Ali, na osnovu lula koje imamo i koje smo videli postoji izvesna razlika izmedju ovog “starog P” iz sedamdesetih I originalnog slova P “starog stila”. Kakogod. Ove “retro” lule u principu imaju srebrni prsten sa zigom kvaliteta I na osnovu njega ih mozemo datirati.
Takođe, moramo se osvrnuti I na natpis “A Peterson product”. Tokom poslednjih nekoliko godina perioda (Pre-Republic era) i tokom perioda republike Peterson je počeo da stavlja natpise i na druge linije lula kao sto su Shamrock I Killarney, sa natpisom “A Peterson product” preko COM ziga. To znači da je lula označena na ovaj način napravljena u periodu od 1948. godine do danas a da je COM žig svrstava u lule napravljene u periodu (pre)republike.
Datiranje na osnovu srebrnog prstena
Žigove o kvalitetu na srebro stavlja kancelarija zadužena za kontrolu kvaliteta metala, u slučaju Petersona dablinska kancelarija za kontrolu kvaliteta metala je potvrdila da je srebrni sadrzaj vrhnsko srebro – tj. da imamo 925 delova srebra na hiljadu delova metala. Srebrni žigovi o kvalitetu na Peterson lulama predstavljaju tri grupe znakova, svaka u vidu nekog grba: Prvi je mapa Irske, drugi je harfa koja označava čistocu srebra i treći je slovo koje označava godinu. Stil slova i oblik grba u kojem se ono nalazi određuju godinu kada je Kancelarija za kontrolu kvaliteta metala pečatirala srebrne prstenove a ne predstavlja nužno i godinu kada je lula proizvedena. Peterson je naručivao na hiljade ovih prstenova i slao ih na žigosanje u kancelariju. Kancelarija bi utisnula godinu kada su dobili prstenove na pečatiranje, a moglo je da se dogodi da zaposleni u Petersonu stave te prstenove i godinu, dve do tri posle godine koja je utisnuta na prstenu. Ali, u principu, prstenovi su stavljani na lule koje su proizvedene te godine. Žigove grada Dablina možete pronaći u bilo kojoj knjizi o srebrnim žigovima ili na nekom od mnogobrojnih sajtova.
Samo je 1987. godine, dablinska kancelarija za kontrolu kvaliteta metala dodala i četvrti žig da bi obeležila godinu osnivanja grada Dablina (988. godina). Ipak, sve lule iz 1987. I 1988. godine koje smo imali priliku da pogledamo, generalno, nemaju ovaj četvrti zig.
Ovde, opet, moramo da dodamo jedno “možda” kada je rec o ovim obeležjima. Godine 1976. 01.06. odredjene zemlje bile su učesnice međunarodne konferencije o znakovima za obeležavanje kvaliteta srebra i odlučile da usvoje potpuno drugačije oznake za “čisto” srebro (sterling silver). Ovaj znak je arapska cifra 925. smestena izmedju skala vage I mesta ravnoteze vage i u slucaju Petersonovih lula one mogu, ali ne moraju, imati preostala dva ziga sa obe strane. Specijalno za ove lule možemo reći da su napravljene u periodu od 1976. do danas, da su obeležene i namenjene za isporuku u zemlje koje su bile učesnice ove konferencije. Za isporuke u sve ostale zemlje Peterson I dalje koristi stare zigove. Peterson lule sa srebrnim prstenom koje nemaju ove žigove su najverovatnije napravljene za trziste SAD-a jer po propisima SAD-a na cistom srebru mora samo da bude utisnuto “sterling silver” ili “sterling”. Pre nego što zaključimo ovaj odeljak o srebrnim žigovima moramo pomenuti i znakove koje mnogi ljudi smatraju za žigove. Peterson koristi tri vrste znakova na nekim od njihovih lula koji nisu oznake kvaliteta srebra vec njihova druga vrsta logoa (ispod). Ovi znakovi su:
Detelina zbog velikih kolicina detelina u Irskoj;
“Nagnuta lisica” koja simbolise čuvene lovove na lisice iz irske istorije i
Kamena kula koja predstavlja stotine takvih kula koje se nalaze rasute po celoj Irskoj.
I da ponovimo jos jednom: ovo nisu žigovi koji oznacavaju srebro I njegov kvalitet.
Takodje, mnogi novi lulasi misle da je Kapp I Petersonov oficijalni logo K&P koji se nalazi sa svake strane grba u obliku stita da je zig, sto on naravno nije. To su jednostavno Kapp-ovi I Petersonovi inicijali.
Datiranje na osnovu serija
Datiranje na osnovu serija ili brojeva su oblasti u kojima se susrećemo sa najvećim brojem problema. Na primer: serija 300 su svi oblici koji su korišćeni za vreme perioda (Patent era) i verujemo da je Peterson počeo da koristi ovaj numerički sistem onog trenutka kada je istekao “patent”. U slucaju serije 300, bez proučavanja COM oznake i oznaka na srebru, neko može samo da zaključi da je ova serija napravljena u periodu izmedju 1910. godine pa do danas. Serija broj 300 nije bila u Petersonovom katalogu 1905. godine.
Iako jos uvek pokusavamo da odredimo kada su se tačno neke od serija lula pojavile, evo nekih za koje smo prilicno sigurni:
Centennial Edition-1975. (izdate povodom stogodišnjice Kapp-a I Petersona).
Great Explorers Series (Istraživačice) – 2002. godine;
Harp series – 2002. godine;
Mark Twain Numbered Edition – 1979. (numerisane od broja 1 do broja 400);
Mark Twain 2nd Numbered Edition – 1981. godine (numerisane su od broja 1 do broja 1000);
Mark Twain – serija bez numeracija – 1983-1989. godine (sigurno postoji I cetvrta edicija ovih lula jer neki ljudi poseduju lule iz ove edicije koje na srebrnom prstenu imaju utisnutu 1998. godinu. Jos uvek pokusavamo da otkrijemo kada je ova cetvrta edicija zapocela);
Emerald series – otprilike 1985. do 2003. godine;
Millenium Edition – 1988. godine (povodom osnivanja grada Dablina);
Sherlock Holmes Series – 1987. – najverovatnije 1989. ;
Return of Sherlock Holmes Series – najverovatnije 1991. godine;
Sherlock Holmes Meerschaum – 2006. godina.
Peterson lule od gline, močvarnog hrasta- morte (Bog Oak) i trešnjinog drveta (Cherry Wood)
Peterson lule od gline, morte i trešnjinog drveta mogle su da budu kupljene tokom prvog perioda (Patent era), sa ili bez odgovarajuce kutije, a Peterson ih je nudio i uz svoje lule od vresa i “morske pene” (meerschauma).
Petersonove lule od gline mogle su da budu kupljene tokom “Patent ere” samo u dva oblika koja su označena u njihovom katalogu iz 1905. godine. Tokom ovog perioda njihove lule su bile označene natpisom “Peterson Patent” i bile su ponuđene u dve varijante: sa srebrnim ili sa prstenom od nikla. Koliko dugo i tokom kojih godina je Peterson pravio ove lule je nepoznato, ali, kao sto smo ranije pomenuli, dva oblika ovih lula se nalaze u njihovom katalogu za 1905. godinu. Tokom II sv. rata Peterson je opet pravio lule od gline zbog razumljive nestašice i nedostatka vresa. Lule iz ovog perioda su označene natpisom “Peterson System” I bile su u ponudi samo lule sa trakom od nikla. Kraj ove “kasnije” proizvodnje lula od gline dosao je sa zatvaranjem petersonove radnje u Londonu (kasne pedesete ili rane sezdesete godine dvadesetog veka).
Peterson se tokom II sv. rata vratio ponovo i proizvodnji lula od morte (bog oak pipes) – takodje zbog nedostatka vresa. Oni su prekinuli proizvodnju ove vrste lula tokom tridesetih godina XX veka (II period u našoj podeli – Free State Era). Kada je reč o Petersonovim lulama od morte one će uvek imati metalni prsten sa usnikom od jantara (ranija proizvodnja) ili sa usnikom od vulkanita I odgovarajucim COM zigom. Kao i kod lula od gline, Peterson je nudio dve verzije lula od morte u prvom periodu (Patent era): jedna verzija je bila sa srebrnim prstenom a druga sa prstenom od nikla. Petersonove lule od morte koje su pravljene za vreme II sv. rata imale su samo prsten od nikla.
Peterson je tokom prvog perioda (Patent era) pravio i lule od trešnjinog drveta(cherry wood) u dve verzije: glatka glava lule i Bark-left-on finish (neka vrsta rezbarene – rusticated- lule)
kao i kod lula od gline Peterson je ove lule prodavao sa usnicima od jantara ili vulkanita I sa srebrnim ili prstenom od nikla; i kao kod lula od gline iz “prvog perioda” (Patent Era) ne znamo kada su se ove lule pojavile na tržištu, kao ni kada je Peterson prestao da ih proizvodi. Petersonove lule od trešnjinog drveta bile su u ponudi sa unutrašnjošću glave lule od meerschauma ili bez meerschauma
Metalni deo kod tipa lula “Military Mounted Pipes“
Kako lule stare, zub vremena će i pored svog održavanja (čišćenja, poliranja) ostaviti svoj trag na nomenklaturama što će još više otežati utvrđivanje stvarne starosti vaše Peterson lule. Nekada će dobro i detaljno čišćenje od masnoća sa naših ruku, prljavštine i pepela omogućiti da se nomenklatura opet delimično nazire. Ali, nomenklatura je često toliko uništena da joj ni ovo čišćenje ne može apsolutno pomoći. Šta uraditi u ovakvom slučaju? Ako posedujete neku od lula iz serije (Military Mounted Pipes) – oblik metalnog dela na ovim Peterson lulama vam može predstavljati određen trag, ali vam ne može dati preciznu godinu proizvodnje. Tokom prvog perioda (Patent Era) ovaj metalni deo (okov) kod ove serije Petersonovih lula je bio nesto više “u obliku žira”-deo koji je okrenut ka glavi lule ce imati nešto veći obim od dela koji je bliži usniku. Ovaj veći radijus se“postepeno” tokom perioda (Irish Free State Era) menja u manji radijus, da bi u periodu posle II sv. Rata ova razlika u radijusima bila skroz izjednacena – ovaj tip lula dobija danasnji izgled.
Metalni okov na Petersonovim lulama od gline tokom prvog perioda (Patent Era) je “više pod uglom” (cela linija lule je bila ravnija a sam ugao između glave lule i vrata je bio veći) dok su ove petersonove lule od gline napravljene za vreme II sv. rata više “savijene” (linija lule vise nije toliko ravna a ugao između glave lule i vrata je manji) – kao sto je i većina Peterson lula od tada pa do danas.
Kao i sve što se odnosi na datiranje Petersonovih lula, ovaj metod može samo donekle da nas uputi na godinu koje je lula proizvedene – no bolje išta, nego ništa. Godine kada je dolazilo do promena na ovim metalnim delovima (okovima) su za nas apsolutno nepoznate. Ali, neko sa većom kolekcijom Petersonki od naše može po godinama utisnutim na sebru da se još malo više od nas približi tačnoj godini kada je neka lula napravljena. Na kraju, valjalo bi reći da je ovo samo kratak uvod u datiranje Peterson lula, koji će vam, nadamo se, pomoći da preciznije odredite godinu kada je vaša omiljena Petersonka napravljena.
Lulče
Stanwell
Povijest:
“1942. godine, proizvodnja lula od Danske bukve se odvijala u skromnim uvjetima u malom gradiću Zealandu. U to doba, bilo je praktički nemoguće uvesti lule od vrijesa preko tradicionalnih dobavljača iz Engleske i Francuske. Tada se počela razvijati tvornica Stanwell.
Kada se vrijeme stabiliziralo, proizvodnja se nastavila, ali se bazirala na tradicionalnom materijalu za proizvodnju lula-vrijesu.
1965. Proizvodni pogon se preselio u Borup, u novo, modernije i prilagođenije okruženje.
Tijekom godina, Stanwell je stekao reputaciju kao proizvođač kako sa vrhunskim dizajnom, tako i kvalitetom pušenja. Mnogi Stanwellovi oblici, sada su postali klasični, te su cijenjeni svuda po svijetu od pušača i kolecionara lula.
Temeljene kreativnošću dizajna od vodećih Danskih proizvođača, kombinirane pažljivom selekcijom najkvalitetnijeg Mediteranskog vrijesa, Stanwell lulle su postigle kombinaciju stila i kvalitete, koji daje svakoj proizvedenoj luli poseban karakter.
Stanwell nije tradicionalna tvornica lula, već pogon koji spaja vodeće Danske proizvođače lula, čiji je svaki dan ispunjen ponosom na svaku proizvedenu lulu.
Stanwell iz Borupa, danas posluje preko razvijene mreže distributera koji pružaju najkvalitetnije usluge pušačima lula na svim kontinentima.”
Preuzeto sa: www.stanwell.dk
Preveo: N. Kovačević
Stanwell je najveći proizvođač lula na svijetu. Uz sam brand Stanwell, proizvodi i lule:
* Danish Sovereign
* Danske Club
* Royal Danish
* Royal Guard
* Royal Sovereign
* Scandia
* Svendson
Važno je napomenuti da je glavni majstor u Stanwellu bio upravo Sixten Ivaarson, kojeg smatraju glavnim predstavnikom i utemeljiteljem prepoznatljivog Danskog stila. Upravo je on i razlog preseljenja samog pogona 1969. u Borup, koji je bliži Kopenhagenu i samom Ivaarsonu.
Zanimljiv je podatak da se godišnje proizvede oko 300 000 lula u tvornici Stanwell.
Stanwell je prepoznatljiv i po karakterističnoj završnoj obradi lula-pjeskarenju (sandblast), te njihove usluge pjeskarenja koriste mnogi danski pipe-makeri, npr. Poul Winslow i Jess Chonowitsch.
Ja u svojoj kolekciji imam dvije DC lule (franšiza Stanwella), i u tom cjenovnom rangu (250-350 kn), teško da se može naći lula sa boljim pušačkim karakteristikama! Uostalom, znam još nekoliko ljudi koji imaju DC lule, i prezadovoljni su njihovim svojstvima. Ista stvar vrijedi naravno za Stanwell.
Mislim da je Stanwellova glavna prednost nad drugim proizvođačima upravo-cijena, jer nađe se za svakoga ponešto, i za ljude “dubljeg i plićeg” džepa.
Ako ništa drugo, kupovinom Stanwell lule odabrali ste tradiciju, prepoznatljiv dizajn i posebnu kvalitetu, te ćete uz nju sigurno provesti mnogo divnih i opuštajućih trenutaka! Uživajte!
N. Kovačević
Savinelli
“Iza svakog vrhunskog proizvoda uvijek je povijest koja definiria i oblikuje način po kojemu se kompanija danas prepoznaje.”
Povijest Savinelli-a seže u 1876. godinu, kada je Achille Savinelli otvorio jednu od prvih trgovina u svijetu, koja se bavila prodajom lula i pribora za pušenje. Ista trgovina i danas je na prvotnoj lokaciji u centru Milana.
Trgovina je uskoro postala okupljalište ljubitelja lula i duhana, koji su redovite razmjenjivali mišljenja i dojmove. Achille Savinelli prepoznao je priliku i sam počeo dizajnirati lule, koje su mu izrađivali majstori u okolici Milana.
Pošto je prodaja išla odlično, Achille je odlučio otvoriti još jednu trgovinu, ovoga puta u Genovi. Tim poslovnim potezom ime Savinelli polako ali sigurno postaje prepoznatljivo ime u svijetu lula.
Godine 1890. trgovinu u Milanu preuzima Achillov sin Karlo, te ju uspješno vodi narednih pedesetak godina. Karlo je bio otvorenog i veselog duha, te je uvijek uspijevao doprijeti do srca svojih kupaca, kojima je uvijek uspijevao preporučiti prave proizvode koji su odgovarali njihovim prohtjevima.
Godine 1918. rodio se Karlov sin Achille mlađi.
Kao mladić, Achille je započeo svoje školovanje u proizvodnju lula, i tako nastavio obiteljsku tradiciju. Achille mlađi bio je povučen mladić, koji je najradije vrijeme provodio u maloj radionici osmišljavajući i nove oblike lula. Iz te radionice izašle su prve originalno dizajnirane Savinelli lule, čiji oblici su i danas vrlo popularni na tržištu.
Jedan od osnovnih razloga da se posveti dizajniranju lula bio je činjenica da su se u Italiji nabolje prodavale lule iz inzemstva, dok je najkvalitetniji vrijes rastao upravo u Italiji. Vođen tom činjenicom čvrsto je odlučio da proširi posao i započne izradu visokokvalitetnih lula.
Uz pomoć nekolicine najboljih prijatelja 1948. godine otvara tvornicu u pokrajini Varese (sjeverozapadna Italija). Lule koje su izašle iz te tvornice ubrzo su osvojile sva svjetska tržišta.
Prije samog otvaranja tvornice mnogi su sumnjali u uspjeh, ponajviše iz razloga jer su lule proizvedene u Italiji gotovo redovito bile loše kvalitete i nisu se mogle uspoređivati sa stranim markama. No Savinelii je ubrzo pokazao da svojim proizvodima može stati rame uz rame velikim imenima u ovome poslu. U nekim slučajevima njegovi proizvodi postaju kvalitetniji od konkurencije. Savinelli tada postaje sinonim za najviše standarde kvalitete na globalnoj razini.
Achile mlađi imao je sposobnost da svoju maštu vjerno pretoči u gotov proizvod. Tako možemo slobodno reći da su sve Savinelli lule prožete njegovim duhom, a samim lulama daje osobnost, koja je u savršenoj ravnoteži sa funkcionalnošću.
Svoju maštu i strast prenio je na sadašnjeg predsjednika kompanije Giancarla Savinellia, koji je nastavio tamo gdje je Achille mlađi stao. Giancarlo uveo je u kompaniju novu snagu i energiju, proveo je modernizaciju i proširio poslovanje na globalnu razinu, dok se pritom čvrsto držao Savinellieve tradicije. Tradicija i kvaliteta su osnovna filozofija koja opisuje Savinelli kompaniju, da su uspjeli u tome govori nam činjenica da globalno zastupljeni sa visokim postotkom prodaje svojih proizvoda.
Izvor: www.savinelli.it